Νέους όρους υπό τους οποίους θα λειτουργούν από εδώ και πέρα οι προεκλογικές αναμετρήσεις δημιουργεί η ενεργοποίηση της δυνατότητας του Ελληνικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου (ΕΔΣ) να κοστολογεί τις εξαγγελίες των πολιτικών κομμάτων. Το υπόμνημα που έδωσε πρόσφατα στη δημοσιότητα καθορίζει με σαφήνεια τους κανόνες, τις προθεσμίες και τις διαδικασίες.
Το μεγάλο ερώτημα είναι το αν τελικά αυτό το εργαλείο θα αξιοποιηθεί από τα κόμματα.
Βασικό σημείο της διαδικασίας είναι η εθελοντικότητα της κοστολόγησης. Κάθε κόμμα συμμετέχει εθελοντικά με μέχρι και 10 συγκεκριμένες προτάσεις. Το ΕΔΣ δημοσιεύει τα κόμματα που συμμετείχαν και τον αριθμό των προτάσεων που κατέθεσε το καθένα. Κατά προτεραιότητα εξετάζονται μέτρα με ετήσιο κόστος άνω των 50 εκατ. ευρώ, ενώ αμυντικές προμήθειες, μεγάλα έργα υποδομών και παρεμβάσεις με υψηλή αβεβαιότητα μπορεί να εξαιρεθούν.
Οι έμμεσες επιπτώσεις εξετάζονται σε ορίζοντα τετραετίας μόνο όταν η πρόταση αναμένεται να μεταβάλει σημαντικά την οικονομία. Πρακτικά, η κοστολόγηση θα αφορά θέματα όπως την φορολογία εισοδήματος, τις αυξομειώσεις έμμεσων φόρων, επιδόματα, μισθούς του δημοσίου και συντάξεις.
Θέματα που απασχολούν όλες τις προεκλογικές αντιπαραθέσεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η επιστροφή του 13ου μισθού στο Δημόσιο και της 13ης σύνταξης. Πρόκειται για θέμα το οποίο τακτικά επιστρέφει στην επικαιρότητα με διαφορετικές εκτιμήσεις σχετικά με το κόστος.
Αντιπαράθεση με νούμερα
Θεωρητικά η νέα διαδικασία μπορεί να αλλάξει ριζικά την εικόνα της προεκλογικής αντιπαράθεσης, καθώς οι εκπρόσωποι των κομμάτων θα μπορούν να μιλάνε με νούμερα. Στην πράξη μένει να φανεί το ποια κόμματα θα αξιοποιήσουν αυτή την δυνατότητα. Γιατί υπάρχει ένας βασικός κίνδυνος: Μπορεί το αποτέλεσμα της κοστολόγησης να μην ικανοποιεί κάποιο κόμμα, και σε αυτή την περίπτωση μπορεί μάλιστα να ζητήσει την μη δημοσίευση των αποτελεσμάτων.
Το ΕΔΣ έχει τη δυνατότητα να δημοσιεύσει αν διαπιστωθεί πως στο δημόσιο λόγο γίνεται αναφορά στην εργασία του, η οποία όμως δεν έχει σχέση με το τελικό αποτέλεσμα. Δηλαδή αν ένα κόμμα υποστηρίξει πως το κόστος ενός μέτρου υπολογίστηκε σε ένα Χ ποσό το οποίο όμως δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα το ΕΔΣ διατηρεί το δικαίωμα να αποκαταστήσει την αλήθεια. Και αυτό είναι ένα ρίσκο το οποίο δεν είναι καθόλου σίγουρο πως πολλά κόμματα είναι διατεθειμένα να λάβουν.
Η προθεσμία των 120 ημερών
Και να το ρίσκο είναι το ένα σημείο το οποίο θα καθορίσει την επιτυχία της κοστολόγησης το χρονοδιάγραμμα της διαδικασίας είναι το δεύτερο. Οι προτάσεις υποβάλλονται από την 1η Νοεμβρίου 2026 έως το αργότερο 120 ημέρες πριν από την αναμενόμενη ημερομηνία των εκλογών, ενώ τον τελευταίο μήνα πριν από την κάλπη το ΕΔΣ δεν παραδίδει ούτε δημοσιεύει αποτελέσματα. Αν λοιπόν οι εκλογές προκηρυχθούν κανονικά το χρονοδιάγραμμα είναι επαρκές. Σε πρόωρη πρόωρης προσφυγής στις κάλπες, η προθεσμία των 120 ημερών έχει ήδη παρέλθει τη στιγμή που ανακοινώνεται η ημερομηνία των εκλογών.
